Enn er gantast, eða ekki gantast, með sagnir úr Íslensku máli.. Hér kemur ein þekkt:

"Að reiða sig á ..."

Reiðaklifur er ekki lengur daglegt brauð eins og var hér í eina tíð á vélarlausum skipum sem urðu að treysta á vinda. Þá þurftu menn "að reiða sig á að hann blési nú byrlega!"

Á botnvörpungum fóru menn vissulega í reiðann öðru hvoru, en allt öðru máli gegndi með farþega þegar þeir tóku sér fari með togurunum. Auðvitað áttu þeir ekkert erindi í sjálfu sér upp í reiða, nema þá sér til skemmtunar. Og það var gjört.

En slíkt klifur er ekki allra því alltaf er það nú svo að skipið tekur einhverjar dýfur öðru hvoru, jafnvel óvænt, sama hversu slétt er í sjóinn.

Hæg, en e.t.v. þung veltan í annað borðið leggur viðkomandi þétt að reiðanum - en síðan kemur skipið til baka, hægt en ákveðið, og virðist ekkert ætla að stoppa. Fer bara lengra og lengra allt þar til sjórinn blasir við undir fótum manns,- en þá þarf að standa það af sér. Halda fast!!

Bíða og "reiða sig á..."

                                                       Reiðinn klifinn (C) Mynd: Sigurgeir Pétursson

Áfram skoðum við eitthvað sem hægt væri að tengja við sögnina að; "stíga í vænginn!"

Að þessu sinni má ýmist sjá menn sem stíga "á vænginn" - nú eða - "í vænginn" í orðsins fyllstu merkingu. Hér má vel sjá að einn mannanna, sá með vasahnífinn í munnvikinu, hefur stungið vinstri fæti í gat á vængnum. Og þar með "stígið í vænginn!"
Félagar mannsins hins vegar hafa "stígið á vænginn" og það er bara allt annar hlutur. Sko allur munur þar á! Ha?

                                                                                      Um borð í b.v ... (C) Mynd: Áki Stefánsson

Á keisnum má sjá hatt, sjóhatt, og því von til þess að fleiri eigi eftir að "stíga í vænginn" en sá eini sem nefndur er hér að ofan. Því kurteisir menn - eins og t.d. sjómenn - taka ofan við slík tækifæri. Þó eru til undantekningar á öllu, þar með talið sá með hnífinn í munnvikinu. Ó, já.

Ýmis máltæki mætti auðveldlega heimfæra á skip ef aðeins er gantast með íslenskt málfar, sem bíður upp á marga möguleika. 

Skoðum einn þeirra:

Hvaðan kemur máltækið "að stíga í vænginn ..." Ha?

                                                                                                    (C) Mynd : Jóhann Ö. Matthíasson

Kemur brúar-vængur til greina sem möguleiki þegar horft er til sagnarinnar "að stíga í vænginn ...?"

Fyrir þremur dögum síðan var hér birt mynd af einum "afla-grænum." Á þeirri mynd var horft fram með stb.síðu þess mikla togara, sem var jú b.v Maí GK 346 frá Hafnarfirði. Og togarinn að veiðum þegar myndatakan fór fram.

Nú skulum við virða fyrir okkur annan "afla-grænan," en að þessu sinni verður horft aftur með bb.síðunni og skipið að þessu sinni við bryggju. 

Togarinn sem hér um ræðir er b.v Júpiter RE 161 frá Reykjavík,- ex Gerpir NK 106 frá Norðfirði. Myndin er frá því um sumarið 1965 en það sumar var mikil karfaveiði og hér er "Júbbinn" með fullar lestar auk mikils afla á dekki, sem þó sést ekki hér.

Upphaflega hét togarinn Gerpir NK eins og kemur hér fram að ofan og var togarinn smíðaður í stað b.v Egils rauða NK 104 sem strandaði við Grænuhlíð í Ísafjarðardjúpi í janúar árið 1955. Gerpir NK var fyrstur sjö síðutogara sem smíðaðir voru fyrir Íslendinga í V-þýskalandi og hingað komu á árunum 1957-60.

                                                                                 Ex Gerpir NK 106 (C) Mynd: Elías Jóhannsson

Togarinn var í lokin seldur til Danmerkur í brotajárn. En þar sem nafnið GERPIR NESKAUPSTAÐUR var upphleypt á báðum síðum togarans aftanverðum, hefði hæglega verið hægt að "skera" í það minnsta öðru megin af skipinu fyrrum upphaflega nafn skipsins,- auk fyrstu heimahafnar, þegar hafist var handa um að "höggva" þennan öldung upp. Varðveita þann litla hluta skipsins.

Mannslíf verða sem kunnugt er ekki metin en það stendur út af með togarann Júpiter RE (ex Gerpi NK) að þrátt fyrir að vera mikið aflaskip, "afla-grænn," og margir góðir túrarnir á því skipi, að þá stendur einn túrinn á togaranum þó öllum framar í "verðmæti,"- að dómi þess sem þetta skrifar. Sá túr var farinn í öndverðum febrúar árið 1962. Og þið lesendur áttið ykkur ábyggilega á því um hvaða atburð er hér ýjað að.

Í Noregi er haldið upp á Þjóðhátíðardaginn í dag - 17.maí.

Vissulega væri full ástæða til að skoða eina lögskráningu á nýjan nýsköpunartogara í dag, en það verður að bíða til morguns. Ekki hægt að sleppa þessu tækifæri þar sem til er ágæt mynd hér til birtingar sem "passar" við daginn í dag,- enda myndin að þessu sinni tekin úti í Noregi. Og nú er maí um stundir en myndefnið er ekki lengur Maí, eða þannig sko!

Umfjöllun gærdagsins bar með sér að b.v Maí GK 346 frá Hafnarfirði muni hafa verið tekinn af íslenskri skipaskrá þann 16.maí árið 1977, eða fyrir réttum 35 árum síðan. Og þá vaknar sú spurning í framhaldi þess hvenær fyrrum Maí GK hafi verið skráður í Norska skipaskrá? Ekki kann síðuritari að "fletta" slíku upp í netheimum, en eflaust má finna þetta einhvers staðar.

Hins vegar er gaman að láta sig dreyma um að það hafi verið í beinu framhaldi af afskráningu hér innanlands, og ef svo er að þá mætti segja að Norðmenn hafi fengið góða "þjóðhátíðargjöf" þann 17.maí árið 1977, í formi 1000 tonna togara frá Íslandi. Vissulega þó ekki gjöf í þess orðs merkingu því auðvitað borguðu frændur okkar eitthvað fyrir skipið. 

En í það minnsta að þá héldu íbúar Noregs Þjóðhátíðardaginn hátíðlegan daginn eftir að hið mikla skip b.v Maí GK 346 frá Hafnarfirði var afskráð hér.

                                                                                      Harstad í Noregi (C) Mynd: Ingvi Einarsson

Það er vert að benda lesendum á lunninguna á fyrrum b.v Maí GK. Sjá hvernig tekið er úr lunningunni á kafla til móts við spilgrindina. Sjómenn vita tilganginn með þessu. Enn fremur sést vel á báðum síðum hvernig lunningar eru teknar niður við togspilið. Slíkt fyrirkomulag var ekki á hinum þremur systurskipunum Íslensku.

Þann 16.maí árið 1977, eða fyrir réttum 35 árum síðan, mun b.v Maí GK 346 frá Hafnarfirði hafa verið tekinn af íslenskri skipaskrá. Togarinn var seldur til Noregs, en Maí hafði komið nýr til landsins á árinu 1960, fyrstur fjögurra systurskipa sem smíðuð voru í V- þýskalandi fyrir Íslenska útgerðaraðila.

Á árinu 1977 átti Bæjarútgerð Hafnarfjarðar, B.Ú.H, skuttogara í smíðum í Noregi sem hlaut nafnið Maí og sama einkennisnúmer og forverinn - GK 346.

Eins og lesendur síðunnar hafa eflaust séð - einhverjir hið minnsta - að þá er hér reynt að "dreifa" efninu og vaða úr einu í annað. En nú verður ekki hjá því komist að geta b.v Maí GK 346 aftur á morgun, fimmtudag.

                                                                                       Maí GK 346 (C) Mynd: Lárus Halldórsson

Í gær, 14.maí var afmælisdagur forseta vors. Og það minnir okkur e.t.v á að nú eru kosningar til embættis forseta Íslands framundan. Framboð til embættisins eru nú þegar orðin sjö talsins þegar hér er komið sögu. Margur sem lítur hýru augu til þessa embættis.

Með nokkru sanni mætti segja að sá hinn sami og hlýtur hnossið í kosningunni til embættis forseta Íslands, hafi náð ansi hátt í metorðastiganum. Sjálfskipuðum metorðastiga.

Og talandi um metorðastiga má auðvitað til sanns vegar færa að þeir séu víða þessir "stigar" sem klífa þarf til að ná settu marki.

Á myndinni hér að neðan er engu líkara en að menn standi í einhvers konar "stiga" - eða hvað? Er þetta hinn marg um talaði metorðastigi sem sjá má hér á skipssíðunni??  Í það minnsta að þá "vatnar" upp undir höku á þeim sem neðstur er - og takið eftir - því ofar sem dregur í "stiganum" fjölgar þeim sem eru með hendur í vösum. Dæmigert?

                                                           Lagst að bryggju (C) Mynd: Haraldur Blöndal

Hann er kaldur úti nú um stundir og sólarmynd því vel þegin eftir að hafa virt fyrir sér eina kuldalega mynd hér næsta á undan þessari.

Í dag, 14.maí er afmæli forseta Íslands - Herra Ólafs Ragnars Grímssonar. Forsetanum eru hér færðar árnaðaróskir í tilefni dagsins.

Ólafur Ragnar ólst sem kunnugt er upp á Ísafirði og af því tilefni skulum við halda okkur við Ísafjörð. Við pollinn svokallaða.

Og úr því að úti fyrir geisar vetrarríki þegar þetta er ritað, verður myndin að vera í samræmi við veðráttuna. Kuldaleg. Jafnframt því sem að viðfangsefnið verður einnig að vera ísfirskt, eins og forseti vor. Enn fremur tengt síðutogara.

Það höfum við þá einhvern veginn svona:

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Myndin að þessu sinni er komin vel til ára sinna og trúlega tekin um miðjan fjórða áratug síðustu aldar. Sjötíu og fimm ára gömul hið minnsta.

Um slíka mynd er margt hægt að segja og ef t.d kíkt er aftur á bátadekkið má þar sjá í kofaræksni sem í var loftskeytaklefi togarans. Þarna kúldraðist loftskeytamaðurinn einn löngum stundum og það var ekkert sældarlíf þegar sjóirnir gengu inn yfir afturskipið. Stendur kofinn af sér næsta sjó? Og svo er að sjálfsögðu bátapallur á togaranum Hávarði Ísfirðing ÍS eins og öðrum samtíma togurum.

Takið eftir reykháfnum og hvernig hitinn nær að halda reykháfnum alveg íslausum. Á forkantinum má vel sjá í sitt hvorn skjöldinn við brúarhornin og eftir öllu að dæma eru þetta dæmigerðir Selby-skildir.

                                                                     Á pollinum á Ísafirði (C) Úr safni Steindórs Árnasonar

Áletrun sú sem er á myndinni er látin halda sér enda ekki ástæða til annars!

Þegar hefðbundinni vetrarvertíð lauk hér á árum áður var mikið um viðhaldsvinnu ýmiskonar sem þurfti að sinna. Enda mikið álag á bátaflotanum á sjálfri vertíðinni og lítið gefið eftir í sókninni. Og því var það nú svo að strax eftir lokadaginn þann 11.maí ár hvert, mátti sjá menn að störfum um borð í bátum við bryggjur víða um land. Bátaflotinn meira og minna allur bundinn við bryggjur. Margt sem þurfti að huga að og mikið um þrif og þá oft í framhaldinu málningarstörf. Gera allt fínt og fágað fyrir sumarið. Máski síldveiðar framundan? Annað úthald í beinu framhaldi af vetrarvertíðinni.

En talandi um málningarstörf um borð í skipum, að þá verður nú að segjast eins og er að ekki sést oft á myndum til sannra togarajaxla með málningarpensil í hönd. Og hvað þá í hafi komandi úr siglingartúr. En það er nú einmitt það sem við skoðum að þessu sinni; Togarasjómaður að mála um borð í skipi sínu og hér er sko alls ekki verið við bryggju. Ó, nei.

Við erum að þessu sinni stödd um borð í austfirskum nýsköpunartogara og árið mun vera 1955. Glöggir lesendur munu sjá á brúarhúsi hvaðan skipið er "ættað." - Og þar sem árið á myndatöku mun vera 1955 er hægt að útiloka einn Austfjarðatogarann, b.v Egil rauða NK 104, sem mögulegan togara þar sem Egill rauði fórst strax í upphafi ársins 1955.

Sem sagt; Nú skulum við finna út hvar togarakarlinn austfirski er að sinna sínum málningarstörfum. Um borð í hvaða togara er maðurinn?

                                                                   (C) Mynd: Sigurgeir Pétursson
.

Að gefnu tilefni verður þessi mynd fyrir valinu í myndbirtingu dagsins.

Það er alltaf gaman að spá og spekúlera í staðsetningu á stýrishjóli í brú hvers síðutogara fyrir sig sem hingað voru keyptir, nýjir sem notaðir. Vissulega vantar þó talsvert upp á að myndir frá öllum brúarhúsum þeirra skipa séu aðgengilegar hér.

Myndin að þessu sinni er tekin árið 1953 og er hér greinilegt hvar rattið, stýrishjólið er staðsett. En, það sem vekur forvitni síðuritara er hvort einhver lesenda síðunnar kannist við andlitin á myndinni? Það er vissulega hægt að senda upplýsingar þar að lútandi beint á netfang síðuritara ef vill.

Sem sagt; Kannast einhver við þessa heiðursmenn á myndinni?

                                                                           Hverjir eru mennirnir (C) Mynd: Einar Einarsson

Ritstjórn er ekki alveg grunlaust um að einhver lesandi síðunnar kannist við myndefnið og máski kemur nafnið á togaranum hér í framhaldinu?